Het Hofke van Roosendael: iedereen kent het, maar niemand weet wat het is

Het Hofke van RoosendaelIedereen kent het gebouw op de foto links: het alom bekende 'kasteeltje' aan de Terlindenhofstraat. Maar slechts weinigen weten hoe het heet, en nog veel minder mensen wat er eigenlijk gebeurt.

Het Hofke is eigenlijk het laatst overgebleven onderdeel van een veel groter gebouw. In 1944 werden de hoofdgebouwen plat gebombardeerd door de geallieerden en alleen de poortgebouwen overleefden het inferno. Dat gedeelte, de fundamenten van het oude slot en de oude 'slotgracht' zijn het enige wat er overbleef.

Het slot werd in 1637 gebouwd als buitenhuis van de rijke familie Roosendael, die er daarna zo'n 250 jaar bleef wonen. In de 19e eeuw werd het Hofke een armenhuis. Dit bleef het tot het begin van de 20e eeuw. Inmiddels al ernstig vervallen werd het in de jaren 1932/33 door de gemeente gerestaureerd en als muziekschool in gebruik genomen. Uit die muziekschool kwam later de heemkundige kring voort.

Het doel van deze heemkundige Kring zit al in de naam opgesloten: heemkunde bedrijven. Heem=heim=thuis. Men houdt zich bezig met de lange geschiedenis van Merksem - de woonplaats van Het vaandel van de  Harmoniede meeste leden. Niet alleen met de heersers door de eeuwen heen, maar ook met de economische geschiedenis, de leenboeken van de abt van Villers en de Heren van Breda en Schoten, en er is zelfs een specialist op het gebied van de muziekgeschiedenis.

Er zijn zo'n 700 leden aangesloten bij de kring. Niet alleen afkomstig uit Merksem. Leden betalen een lidgeld van € 5,95 en ontvangen daarvoor onder andere vier-jaarlijks het orgaan van de Heemkundige Kring - de 'Kijkuit'. Het wordt zelfs zo ver verzonden als Portugal.

In het blad worden leuke (maar ook minder leuke) stukjes geschiedenis uitgediept. Zo stond er in het laatste nummer een artikeltje over de muntgeschiedenis in onze gewesten, werd een dispuut van de eigenaar van de 'Drij Snellen' in het jaar 1681 belicht, er was aandacht voor het gemeenteraadsbesluit Bezoekers van alle leeftijdenvan 30 mei 1952, waarin de aanleg van de ring rond Antwerpen - dwars door Merksem! - werd vastgelegd en de wateroverlast in Merksem door de eeuwen heen werd bestudeerd.

In dit laatste artikel wordt duidelijk dat wateroverlast in Merksem zeker niet iets is van de laatste jaren. Vanaf het begin van de geschiedenis van Merksem is er gevochten tegen het water. Vanaf de 10e eeuw werden de polders rond Merksem ingedijkt, in tijden van oorlog werden ze vaak doorgestoken en armoede zorgde er vaak voor dat de dijken werden verwaarloosd en dus voor onvoldoende bescherming zorgden.

De Heemkundige Kring Merksem werkt zonder externe steun. Ze mogen zonder huur te hoeven betalen gebruik maken van het Hofke van Roosendael, maar alle andere kosten worden gedekt door de leden zelf.

Buiten onderzoek naar historische feiten onderhoudt de kring in het Hofke ook een grote verzameling oude stukken. Pronkstukken zijn onder meer een grenspaal uit 1581 die in die tijd de grens tussen Merksem De lijdensweg van Jezusen Dambrugge markeerde, een banier van de Fanfare St. Bartholomeus uit 1826 en een complete set staties (foto) die de lijdensweg van Jezus weergeven. De staties hingen vroeger in de Eerste kerk van onze Lieve Vrouwen van Smart en stammen uit het einde van de 19e eeuw.

Ook interessant is het originele klaslokaal uit het begin van de 20e eeuw compleet met Zuster in authentieke dracht en de verzameling met oude olielampen, die goed de evolutie van dit gebruiksvoorwerp weergeeft.

Hoewel de dames en heren van de Kring zeer serieus met hun 'hobby' bezig zijn, is er maar een academicus die actief meewerkt. “Maar da's wel zo prettig,” vertelt voorzitter Ronny de Kinderen. “Het zorgt er voor dat onze publicaties niet te wetenschappelijk worden en dus begrijpelijk blijven voor het De medewerkersgrote publiek.”

Met archeologie heeft de Heemkundige Kring niets van doen. “Da's een andere discipline,” zegt penningmeester Modest Van Camp. “Als er opgravingen zijn zijn we wel geïnteresseerd in de vondsten, maar we nemen er niet actief aan deel.”

De heer Herremans, zelf een lyrisch tenor, is gespecialiseerd in de muzikale geschiedenis van de gemeente, maar die is niet zo rijk als hij wel zou willen. Toch zijn in Merksem altijd fanfares actief geweest en weet hij te vertellen hoe vroeger grote opera en operette zangers als bijvoorbeeld Servain Adriaenssens en Angele Geerts recitals gaven in Merksem.

De heer Louis van Soom is ere-voorzitter van de vereniging. Hij werd zelfs pal naast de huidige lokatie geboren, en weet nog te vertellen hoe hij vanuit zijn raam zo naar de haven kon kijken. “Ons huis en het Hofke stonden toen aan de rand van Merksem. We keken zo over de polder naar de haven.”

Buiten de vaste tentoonstelling met allerhande materiaal uit onze geschiedenis zijn er ook regelmatig tijdelijke tentoonstellingen. Zo was er tot vandaag een foto-tentoonstelling over de Bredabaan. De tentoonstelling was een groot succes en werd druk bezocht. Ook vanmiddag was het er druk met School anno 1910belangstellenden. Onder andere een man die wilde weten hoe zijn villa aan de Du Chastellei vroeger geheten heeft. Aan de hand van oude foto's en documenten werd de bezoeker verteld wat de naam geweest is: 'Marieken'.

Een 'probleem' voor de Kring is momenteel de aanwas van jonge leden. De meeste leden zijn al wat ouder en medewerker de heer Smits sprak zijn bezorgdheid hier over uit. “Als de jeugd niet langer geïnteresseerd is en de geschiedenis niet optekent zal ze verloren gaan. De mensen gaan tegenwoordig liever individuele dingen doen. Verenigingsleven is 'uit'. De ouderen in Merksem hebben nog zoveel te vertellen. We moeten die histories vastleggen. Ook in de toekomst”

De Heemkundige Kring Merksem houdt elke woensdagmiddag van 14u00 tot 17u00 en elke eerste zaterdag van de maand van 9u00 tot 12u00 open huis. De collectie is dan gratis te bezichtigen en er zijn altijd leden van de kring aanwezig om tekst en uitleg te geven.

U kunt ook lid worden. Voor slechts € 5,95 krijgt u dan vier keer per jaar de Kijkuit in de bus. U kunt ook steunend lid worden voor € 8,92 of zelfs erelid voor € 14,87.

 

terug start reageer lees de reacties
   

Omhoog

privacybeleid

Omhoog

©ALP

web
analytics

Adverteren