27/04 - Deel 6 - Indrukwekkende uitvaart

Herman Wijns 1931 - 1941

Zaterdag nog springlevend op school, maandagavond dood in een ziekenhuisbed, na een ongeluk met een glasplaat dat een dodelijke wond aan de knieholte veroorzaakte; dat was het wrede lot van Herman Wijns.

Herman Wijns had tijdens zijn korte leven indruk gemaakt op iedereen die hem leerde kennen.

De kist wordt vanuit de woning in de Wuytslei 23 naar de lijkwagen gebracht

Eerlijk en open, toegewijd en voor zijn leeftijd soms verrassend volwassen.

Hoeveel indruk hij tijdens zijn leven had gemaakt bleek tijdens de uitvaart die heel het openbare leven in Merksem een dag stilzette.

Dinsdag 27 mei 1941
De dag na het overlijden van Herman was een moeilijke dag voor vader en moeder Wijns.

Hun enig kind was hen door een banaal ongeval (en wellicht enkele medische blunders erna) ontnomen, en het was voor vader Wijns dan ook onverdraaglijk zijn zoon achter te moeten laten in het onpersoonlijke dodenhuisje op de Bredabaan.

Daarom arrangeerde Maria Van Mol, een zus van vader en Hermans liefste tante, dat Herman thuis mocht worden opgebaard.

Onkel Mon was schrijnwerker en maakte voor Herman een kistje.

Die werd op de eikenhouten tafel in de voorkamer van het huis Wuytslei 23 geplaatst en met geleend materiaal werd een rouwkapel ingericht.

Tijdens de dagen voor de begrafenis stelde men een aantal eigenaardigheden vast.

Zo trad de normale lijkstijfheid niet op.

De handen en armen schoven telkens weg, waardoor men ze moest stutten en vastbinden.

Een massa volk is op de been voor een 10-jarige jongen

Ook lieten Hermans ogen zich niet sluiten, want hoe men ook zijn best deed, zijn ogen vielen telkens weer open.

“Alsof hij nog een oogje op de wereld wilde houden.”

Het verschijnsel werd ook door de artsen vreemd gevonden, maar hun conclusies zijn helaas verloren gegaan toen het doktersattest met veel andere waardevolle archieven in 1944 tijdens de brand van het oude gemeentehuis werd vernietigd.

De begrafenis zou vrijdag de 30e plaatsvinden en tijdens de drie dagen die Herman thuis lag opgebaard sloeg het verdriet van de ouders om in verbittering, vooral bij moeder Johanna.

“Wij hebben altijd ons best gedaan als christelijke mensen; wij hebben voortdurend harde, vernederende beproevingen gekend en nu wordt ons ons enige kind ontnomen...!”

Vader vond steun in zijn geloof: “Had ik toen het gebed niet gehad, dan had ik de hand aan mezelf geslagen”

De familieleden - alleen mannen! - volgende lijkwagen en de bloemen op weg naar de St. Bartholomeuskerk

Vader en moeder Wijns brachten de nachten voor de begrafenis door bij Maria Van Mol, maar overdag vond vader alleen troost aan de kist van zijn zoon, waar hij de tijd vertwijfeld biddend doorbracht.

Het verlies van een kind, iets ergers kan een mens bijna niet overkomen.

30 mei 1941
Het regende lichtjes op die windstille lentedag in 1941, alsof de natuur mee treurde.

Heel Merksem leek uitgelopen voor de uitvaart en mensen die het meemaakten herinneren zich de begrafenis van Herman Wijns als iets uitzonderlijks.

Bij het buitenbrengen van de kist ontstond er dan ook een serieus gedrang aan de woning in de Wuytslei toen de vele aanwezigen het kistje wilden aanraken.

Eens de politie de orde weer een beetje hersteld had en Pastoor Michielsens en zijn drie onderpastoors hun misdienaar aan huis waren komen begroeten en zegenen ging de stoet in een zee van bloemen naar de St. Bartholomeuskerk.

De rolluiken op de Bredabaan waren neergelaten en heel Merksem viel even stil.

Vader Wijns - met zakdoek voor het gezicht - heeft het moeilijk tijdens de tocht naar de kerk

Ook aan de kerk was een erehaag van bloemen gevormd, maar terwijl Merksem een van zijn meest religieuze momenten beleefde onderging vader Wijns het hele schouwspel als leed, roof en onbegrijpelijk.

Na de dienst in de St. Bartholomeuskerk werd Herman naar het kerkhof in de Van Heybeeckstraat gedragen, waar hij in het familiegraf werd gelegd.

De plaats was eigenlijk voorzien voor een ander familielid, maar die stond zijn plaats graag af aan zijn neefje.

Aan de rand van het graf stonden Hermans schoolmakkers, en vooral op hen moet de uitvaart - het zal voor velen de eerste keer zijn geweest - een grote indruk hebben gemaakt.

Maar ze waren niet de enigen.

Mensen gingen na afloop niet - zoals gebruikelijk na een begrafenis - op café : “Als ge zoiets hebt meegemaakt, dan gaat ge in stilte naar huis.”

Kanunnik-onderpastoor Pijpers zei naderhand: “Ik heb het geluk gehad in mijn leven in persoonlijk contact te zijn geweest met twee heiligen: eerst met priester Edward Poppe, later met mijn misdienaar Herman Wijns.”

“Wat zal onze kerk leeg zijn nu we Herman moeten missen,” bedacht een andere priester.

De dagen na de begrafenis bleven de bloemen toestromen op Hermans graf en als snel was er sprake van een heuse verering.

Reeds in 1942 (!) verscheen het eerste boekje over het leven van Herman en in de jaren die volgden verschenen er wereldwijd artikelen en nog een heel aantal boekjes over Herman.

Het eerste graf van Herman. Vanwege de vele exvoto's was er al gauw ruimtegebrek en werd de kist in 1957 opgegraven en verplaatst naar de huidige ligplaats vlak naast het zwembad

Veel mensen beweerden op voorspraak van Herman een gunst van God te hebben ontvangen: genezing of een succesvolle operatie.

Al kort na de begrafenis verschijnen er dankplaatjes (exvoto's) aan zijn graf, om Herman te bedanken.

Eén ervan drukt mooi uit waarom Herman wereldwijd beroemd is en er in sommige katholieke landen (Mexico!) zelfs foto's in alle schoolklassen hangen met Herman als voorbeeld voor de jeugd: "Hier rust in zalige vrede een grote vriend van Onze Lieve Heer."

“Spijtig dat wij geen andere kinderen hadden, wij konden niet vergelijken. Wij hebben het op dat moment nooit gezien, dat Herman anders was dan andere kinderen,” zou moeder Johanna Dens na Hermans dood nog vaak opmerken.

In 1958 was het aantal exvoto's zo gegroeid dat het graf - midden op de begraafplaats - verplaatst moest worden.

Inmiddels neemt het nieuwe graf meer dan 100 m² in beslag en staan er om en nabij 4.000 dankbetuigingen rond.

Elke eerste vrijdag van de maand trekt de mis die bij zijn graf wordt opgedragen honderden bezoekers en elke dinsdag komt een steeds groeiende gebedsgroep samen aan het bed van Herman, in het Herman Wijns Huis in de Van Heybeeckstraat 23.

Een museumpje dat een bezoek meer dan waard is, maar daarover een andere keer meer.

Hoewel maar weinig Merksemnaren Herman Wijns kennen is hij wereldberoemd.

Het graf van Herman Wijns anno 2006: een bedevaartsoord, waar dagelijks mensen komen bidden en waar elke eerste vrijdag van de maand een mis wordt opgedragen. De huidige ruimte schiet alweer tekort om de vele exvoto's te kunnen plaatsen

Stond hij werkelijk in contact met God of was het een vroeg rijpe, toegewijde en vooral diepgelovige jongen die dankzij zijn innemende persoonlijkheid indruk maakte op iedereen die hem leerde kennen?

Is zijn verering inderdaad spontaan ontstaan of zijn de machinaties van de katholieke kerk in gang gezet en is Hermans verering niets anders dan een geslaagde marketingcampagne van enkele missionarissen?

De vele mensen die menen door Herman te zijn geholpen zijn er heilig van overtuigd dat Herman nog steeds in contact staat met God en nog steeds mensen helpt.

63 Jaar na de dood van Herman is de Wuytslei weer het toneel van een massale samenkomst vanwege de dood van een bewoner van de straat.

De 23-jarige Reda Bouyagroumni werd op 16 september 2005 doodgereden door een bus op de Bredabaan.

Vanwege het nodeloze karakter van het ongeval werd de herdenking een protest tegen de toestand op de Bredabaan.

Mysterisch of toeval: Reda Bouyagroumni woonde op nummer 23...

Arjan Plantinga
Vrij naar Avents/De Maeght

Foto's: Koninklijke Kring voor Heemkunde Merksem

Deel 1 - Zijn kinderjaren
Deel 2 - Een goede leerling
Deel 3 - Vroom, zo vroom
Deel 4 - De Misdienaar
Deel 5 - Onverwacht hemelwaarts
Deel 6 - Indrukwekkende uitvaart

Vrienden van Herman Wijns vzw
Patrick Verhoeven, voorzitter
Tel.: 0487 67 89 39
vriendenhermanwijns@skynet.be

Herinnerinsghuis:
Van Heybeeckstraat 23
2170 Merksem