Antwerpen werd in de eerste dagen van september 1944 bevrijd door de geallieerden. Ook in Merksem werd aanvankelijk feest gevierd. Maar omdat de Engelse en Canadese troepen niet over het Albertkanaal geraakten duurde de oorlog in Merksem een maand langer. Pas in de nacht van 2 op 3 oktober lukte het de geallieerden het Albertkanaal bij Merksem over te steken. Na een dag zware stadsgevechten in Oud-Merksem was ook ons district (toen nog een aparte gemeente) vrij.

Aan de hand van een dagboeken van verschillende Merksemnaren die het allemaal meemaakten vertellen we u het verhaal van die verschrikkelijke september 1944.

25/09 - Merksem, september 1944
“Ze zijn overal over het kanaal, behalve bij ons”

Zaterdag 23 september 1944 - Het regent.

Het water zal in de stukgeschoten huizen beschadigen wat de oorlog gespaard heeft.

Ook bij ons is er een lek.

Vandaag ontvangen we 500 gram brood per persoon!

Sinds begin september werden éénmaal 125 gram margarine, 100 gram vlees en 400 gram meel bedeeld.

Soms ga ik naar brouwerij Weihnachten, maar echt lekker bier is daar niet te krijgen.

Over de telefoon verneem ik dat de Engelsen vechten in Wijnegem.

Schilde en 's Gravenwezel zijn al bevrijd, evenals West- en Oostmalle.

Ze zijn overal over het kanaal, behalve bij ons.

Engelse troepen hebben een brug over het Albertkanaal ingenomen

Er is een mijn ontploft in de kruisschans, maar er is slechts een deur verplaatst.

De Duitsers breiden het overstroomd gebied in de polder uit, daaruit concludeer ik dat de 12 Sluiskes zijn opengezet.

Ook de afloop van het Schijn is ontredderd, vele kelders lopen onder water.

De daar opgeslagen eetwaren en kleren zijn beschadigd.

Men lijdt honger, terwijl het gerucht gaat dat er nog genoeg levensmiddelen in de fabrieken zijn.

Maar ook de Duitsers moeten zelf zorgen voor hun bevoorrading.

Het zijn vaak al oudere mannen.

Ze bedienen zich in winkels en herbergen, slapen in huizen van verdreven burgers.

We zullen de rekening wel sturen mannekes, denk ik naïef.

De sluis van het Schijn die achter de spoorbrug loopt, lijkt gerepareerd.

Ondertussen branden de bombardementen weer los.

De koepel van St. Franciscus wordt geraakt.

Ik ga weer eens op verkenning en stel vast dat de Canadezen ter hoogte van de spoorwegbrug aan de Groenendaallaan zijn.

's Avonds bestoken Engelse vliegtuigen nog maar eens het Fort van Merksem.

Zondag 24 september - Het is zondag en rustdag, maar in de oorlog telt de dag van de Heer niet.

Wanneer wij op weg gaan naar de kerk, ontdekken we verbouwereerd dat soldaten putten aan het graven zijn tussen de tramrails en op de voetpaden.

Ik voel het, daar hangt poeier in de lucht.

Zondag 24 september blazen de Duitsers het wegdek van de Bredabaan, tussen de Doelhofstraat en de Barnkrachtstraat op. 's Avonds wordt ook de telefoonpaal op de hoek van de Barnkrachtstraat neergehaald.

Daar komt al een wagen met springstof, er zijn ook verschillende vliegtuigbommen bij.

Rond 16u00 jagen enkele soldaten met rode vlaggen iedereen weg.

Dan horen we geroep, een fluitsignaal.

We gaan in de kelder schuilen.

De grond begint te schudden, een vreselijk lawaai en trillingen, nog een felle zucht en wat gerommel.

Na een tijd nemen we de schade op.

De huizen liggen bezaaid met stenen.

De huizen liggen bezaaid met stenen, die dwars door het dak op de hoogste verdieping zijn blijven liggen.

Er is een diepe kuil dwars over de straat heen geslagen, de straatstenen zijn tot honderden meters ver weggevlogen, de rails van de tram steken met scherpe punten omhoog.

Zand kleeft aan de huizen.

En dan begint het ook nog te regenen.

We kunnen met zijn allen het dak op om de gaten te dichten.

Kalk en verf vallen van de muren.

De Bredabaan is opgeblazen.

Is dat een sein om te vertrekken?

Al vlug blijkt dat de Duitsers een antitankversperring hebben aangelegd.

“Das ist Krieg,” zegt een officier.

“Befehl ist Befehl.”

Maandag 25 september - Nu gaat Dr. Timmermans onderhandelen met majoor Schilling te Calixberghe.

Door de majoor wordt hij beschouwd als de vertegenwoordiger van de burgers.

Zijn voorstel om de burgers grachten te laten graven in plaats van springstof te gebruiken die de Bredabaan nog meer zal vernielen wordt aanvaard.

Die gracht moet maandag voor 18u00 klaar zijn, een gracht van twee meter diep en drie meter breed, me een schuine zijde en een rechte.

Engelse Stirling bommenwerpers voerden regelmatig aanvallen uit op de Duitse stellingen in het Fort van Merksem

De burgers schieten met honderden in actie, iedereen werkt mee!

Tegen de avond laat luitenant Müller de ijzersterke telefoonpaal op de hoek van de Barnkrachtstraat springen.

Slechts twee steunpilaren lijken doormidden.

De paal blijft dus koppig staan, vooral dankzij de honderden telefoondraden wordt hij rechtgehouden.

Verschillende burgers gaan dan hun eigen draad doorknippen om te voorkomen dat de paal naar hun kant zal vallen.

Ook door de wind begin de paal over te hellen, en dan valt hij zachter dan we hadden gedacht met zijn hoofd op de Kredietbank.

Hij lijkt wel geld nodig te hebben.

Maar wie niet?

De hemel boven Ekeren en Mariaburg is vuurrood.

De kermiswagens van Merksemkermis staan er nog.

In werkelijkheid is het hier een heel andere kermis, denk ik.

Alle dagboeken

4 september:

“We zitten met onze neus op een oorlog te kijken”

5 september: “Plots stond zij daar aan de deur met aan haar hand een Duits soldaatje van 19!”
6 september “Tussen 10u00 en 12u00 is er vreemd genoeg altijd een pauze om te winkelen”
7 september “De kleine man, of hij nu Duitser of Belg is, die wordt altijd misbruikt door de groten”
8 + 9 + 10 september “Lijken die reeds een week op de openbare weg liggen...”
11 september “Brood op de zwarte mark kost tot 40 frank”
12 september “Op hem stortte een werkmakker met verbrijzelde hersenpan, zodat de hersenen op hem neerkwamen”
13+ 14 september “Hoe lang gaat dit nog duren? Hoe lang??”
15 september “Wir wollen zu den Tommies überlaufen”
16 + 17 + 18 september “Merksem wacht...”
19 september “We laden de dode op de brancard en spreiden er zorgvuldig een laken over”
20 september “Eerst komt er geklop en dan een stem die zegt: 'Hier Londen'”
21 september “Met paard en kar wordt voedsel gehaald”
22 september “Is dit echt waar?”
23+24+25 september “Ze zijn overal over het kanaal, behalve bij ons”
26 september “Er vallen Engelse bommen op de Rerum Novarumlaan en de Azalealei”
27 september “Er zijn al 67 doden gekist en begraven in de tuin van het ziekenhuis”
28 september “Een krijgsgevangen Canadees wordt weggebracht”
29 september “Er duiken steeds vaker verzetsstrijders op in Merksem”
30 september,
1+2 oktober
“Er rijden Engelse tanks op de Bredabaan”

Geschiedenis Van Merksem

Een uiterst vlot en boeiend verhaald standaard- werk over de plaatselijke geschiedenis van onze gemeente, dat ook het grote publiek met genoegen zal lezen en herlezen.

Meer info...

Modern Bouwen In Brasschaat: 1945-1975

Brasschaat wordt door velen geïdentificeerd met riante villawijken. De basis daarvoor is in de jaren dertig van vorige eeuw gelegd. Veel minder bekend is de modernistische architectuur die in de periode tussen de twee wereldoorlogen ook aan de groene rand

Meer info...

Schoten in beeld

Meer info...

Deurne & Borgerhout

Een werk dat elkeen, die Deurne en Borgerhout een warm hart toedraagt moet lezen. Het beschrijft in een boeiende en vlotte stijl de ontwikkeling van deze gemeenten sedert hun ontstaan tot aan het einde van de vorige eeu

Meer info...

Groeten Uit Borgerhout

In 1994 schreef Humo dat de buurt rond het Krugerpark de ´´Bronx´´ van Borgerhout was. Al wie het ontkende, kreeg te horen: ´´Als het er zo goed is, ga er dan wonen!´´ Walter Lotens deed het, trok naar die zogenaamd grimmige, multiculturele buurt, maar on

Meer info...

terug start reageer lees de reacties
   

Omhoog

privacybeleid

Omhoog

©ALP

web
analytics

Adverteren